Heroi për Heronjtë

Profesor  Fehmi Agani njihet si udhëheqës me autoritet integrues i lëvizjes për Republikën e Kosovës, i lëvizjes paqësore aktive për pavarësi e deri te lufta për çlirimin e Kosovës. Autoriteti i tij ka mundësuar bashkëpunimin dhe bashkimin në një lëvizje paqësore aktive në mes të krahut ‘të majtë’ dhe krahut ‘te djathte”, qe ai i shihte si krahët e një trupi. Ka pas bashkëpunim  me një rreth të gjerë veprimtarësh të çështjes kombëtare. Profesor Fehmi Agani ka pas bashkëpunim më të ngushtë me  Heroin Sali Çekajn. Përmes Profesorit jam njoftuar edhe unë me Saliun, për të vazhduar bashkëpunimin kryesisht në Gjermani, ku vepronte në një rreth veprimtarësh të shquar patriotik e intelektual si: Hafiz  Gagica, Donika Gërvalla, Agim Kamberi me shumë të tjerë, përkatësisht në Shqipëri.

Herën e fundit jam takuar me Sali Çekajn, strategun e luftës së UCK-se dhe luftës në Koshare,  të shoqëruar nga Agim Ramadani, në  Tiranë, në  periudhën  në  mes konferencës së Rambujesë – siç e ka shënuar takimin edhe Saliu në ditarin e vet të luftës.

I  matur, i përgjegjshëm dhe i vendosur si përherë, që në fillim të bisedës e pat shprehur brengën e madhe për ushtrinë çlirimtare brenda territorit të Kosovës të stacionuar rreth Koshares.: “Qe shtatë ditë ushtria në front na ka mbet pa bukë e kryeministri i Kosovës na end rrugëve,  nuk na jep mbështetjen e nevojshme materiale për armatim e barna…”, si dhe brengën se ndërprerja e përkohshme e bisedimeve në Rambuje do të jetë një mundësi më shumë për ri pozicionimin e forcave serbe në Kosovë, me pasoja të papara për popullatën.

Në të ndarë, duke ditur edhe admirimin dhe respektin e madh të Saliut për Profesor Fehmiun, me të cilin mbante komunikimin e vazhdueshëm, madje edhe nga pozicionet vëzhguese në front, premtova se do angazhohem që së shpejti, në kohë të përshtatshme për ta, kur të vijnë për furnizime, do provoj që të takohemi së bashku edhe me Profesorin, që  po ashtu fliste me plotë respekt për Saliun. Në këtë takim të përzemërt fjalët e fundit ishin të Agimit (Ramadanit): Të fala Profesorit për  të cilin kam respekt të veçantë edhe unë. I thuani që herën e ardhshme ne do ju takojmë në Prishtinë dhe kafet e para do ti pimë së bashku.

Një ditë më vonë u takova me Profesorin në  Prishtinë, si zakonisht në mëngjes, dhe bisedat i zhvillonim kryesisht duke ecur. Ja përcolla të falat e përzemërta të Saliut dhe Agimit, por edhe brengat e tyre dhe vështirësitë që ju krijoheshin nga ata qe do duhej ti përkrahnin – Brenga që nuk ishin diçka e re për te. Me që nuk njiheshin me Agimin (Ramadanin), Profesori më pyeti: si tu duk?… Më kujtohet që iu përgjigja, në mes tjerash: Agimi (Ramadani) edhe si ushtarak, edhe si njeri e edhe si patriot mu duk si me qenë shpirt binjak me Saliun (Çekajn), sa të qetë aq edhe me karakter të fortë.

“E po atëherë i thuaj se me pa durim pres që me te dhe Saliun të pimë kafe në Prishtinë. Dhe thuaju le të nguten, mos të na presin kafet” më tha Profesori me stilin e tij origjinal dhe të papërsëritshëm  të  komunikimit.

Lufta u përshkallëzua edhe me. Prishtina si krejt Kosova pothuajse u zbraz. Profesori me zonjën e tij Sadijen dhe djalin e madh, Mentorin, ende nuk kishin bërë ball ta lëshojnë shtëpinë e vet në Prishtinë –  tregonin gjatë takimeve  Zonja Sadije me Mentorin.

Në lajmet e TV Tiranës Profesori dëgjon për vrasjen e Agimit (Ramadanit) dhe Saliut (Çekajt).

Si shpirt njeriu që ishte dhe nga dhembja e madhe për vrasjen e ushtarëve të mëdhenj të lirisë, Profesori shkrehet në vaj. Të shqetësuar për gjendjen e Profesorit, zonja dhe djali shpejtojnë ta ndihmojnë.

Çka ka ndodhë Fehmi? – e pyet Zonja e tij. – Është vrarë Sali Çekaj dhe Agim Ramadani, përgjigjet Profesori. Emri i Sali Çekajt ka qene i njohur për familjen e Profesorit.

– Po kush është Agim Ramadani- vazhdon me pyetje. Profesori i përgjigjet: Nuk e kam njohur personalisht por Agimi (Hyseni) më ka folur për te. Duke provuar ta qetësojë Profesorin, në at gjendje të rëndë që e ka pare duke dënesur, bashkëshortja e tij vazhdon: ‘Po si po qanë kështu për njeriun që nuk e ke njohur? ‘Po vriten me mija e ti po qan për dy ’Përgjigja e Profesorit, në at gjendje të rëndë  ka qenë: ‘E lumja ti që nuk e di se çfarë burrash kemi humbur sot”, duke e përsëritur në mes të dënesjeve:

’Lum njerëzit që nuk e dinë se kush është vrarë sot’!

Këto ishin nga fjalët e fundit të Heroit për Heronjtë.

Është yni

(Në kujtim të Profesor Fehmi Aganit)

Thua se nuk ka më të shenjtë,

Më të shenjtë nuk ke parë

Që vijnë e  ndajnë me ty

Gëzimin a pikëllimin që ke në sy.

Hëna kur bie,

Me një frymë të  fluturojnë

Ëndrrën  ta ndriçojnë

Me krahët e bardhë

Të ta çelin udhën

Me shpatën e paparë

Ujin e madh mes për mes për ta çarë.

Është Yni.  Nuk është

Hera e parë që njeriu nuk bën ballë

Të shoh një Yll më lart

Se vetën.

Ani çka në shkriu jetën

Ballë për ballë me djall

Kur ne e kafshonim gjuhën

Që asnjë fjalë mos të na dal.

Vallë,

A nuk ka vend në qiell për  të  gjithë

Yjet që duan.

Ylli ynë natën ndriçoi

Fjala e tij natën shkurtoi

E zgjati ditën,

Pas çdo fjale zgjatej jeta

Plot dashuri.

Për çka është shkri’’

Deri në buzëqeshjen e fundit

Që mbulonte dhembjet e qiellit të ti’

Deri në frymën e fundit ndriçoj udhën

Të cilës vetë i kishte pri.

Treni i ndryshkur, treni i zi

Që e pat mësuar rrugën

Njëqind vjet sa njëmijë

Mes për mes varreve të,të parëve të mi

Duke hedh në qiell, duke hedh në det

Jetën e fundit në  vatrën e vet,

Serbia, e zeza

I hodhi në  tokë për m’i tretë

Ata pak që kishin mbetë

Pa frymë , pa nur

Djemtë mbështetur për mur

Dikush nuk heshti

U ngrit dikush

Dhe vetën ofroj,

Fëmijët e panjohur t’i shpëtojë.

Unë jo, ti jo, askush

Përveç  tij,

Zogjtë që sapo  kishin çelur sytë t’i lirojë

Në qiell fluturoi.

Aiii

A ka njeri që nuk e di

Emrin e tij.

Profesor Fehmi Agani dhe Agim Hyseni
Profesor Fehmi Agani dhe Agim Hyseni

Fole një fjalë

(Fehmi Aganit)

Fole një fjalë

Profesor

Fjalë që shëron,

Kurrë s’kemi pasur më pak

Kurrë s’kemi pasur më shumë

Plagë kur çdo unazë lëngon.

Fole një fjalë burrë i dheut

Si shkove udhës

Që të tjerët rrinin duke e ëndërruar

Me sy çelë e me sy mshelë,

kahdo që shkove

nga një kullë e ngrite,

Zogjtë i mësove të këndojnë,

të këndojnë shqip

Që përgjithmonë  të jetojnë

Të lirë.

Udhës the, ruaju nga vetja

kur je në paqe me vetveten

Me të tjerët lehtë e ke,

Kah do që të shkosh

Merre rrugën për atdhe

Dëgjo,

Veten  kush s’di ta dëgjojë,

S’di të dëgjojë as të tjerët

Shiko,

Veten shiko në sy,

kur nuk të shikon askush,

Në do të dish të vërtetën

A je vet apo  tjetërkush.

Kur ta kesh mundur veten

Kur t’i kesh fituar të gjitha

Jetën e fjalës së fundit që shëron

Vazhdo sërish udhën e njeriut

Që  kurrë nuk u ngi frymë,

Që nuk ka çka të humbë.

Fjala është jetë, Jeta është fjalë

Një fjalë

Fjal’ që peshon në vend të vet

Kush nuk mund ta luaj.

O më thuaj edhe njëherë,

Miku im,

Më thuaj ç’kemi të re,

Profesor,

fole një fjalë.

Ligjëronte si ai.

Para se ta shuanin

Barbarët.

Prishtinë, 1999.

Është ujku

Për ujkun me emër
Derën e shtëpisë
Nuk e hapi vetëm
Bia
E lamë hapur ne
Nga kjo anë, nga ajo anë
Bijtë nga shtëpia.

Kobi shëtit si n’shtëpi t’vet
Ku shkel shkrumbon
e shkreton
e del gur
Edhe për një mur
Që nuk shembet kurrë.

Bjeshka e bardhë

E bukur si borë mbi flokë
Që të merr sytë
Mbi supe ka një diell
Kraharorin e veshur me qiell
Që nuk i ndahet
Deri poshtë në det
Duke e përqafuar çdo ditë të lume
E me mall e përshëndet’.

Qielli i takon asaj që është
Krenare për çdo fjalë
Veç një nuk e di
Çka do të thotë të bie në gjunjë të thyhet
E pasi të thyhet të shkelet
O njeri!

E Bekuar,
Kush të tha ‘Bjeshkë e nëmur’
Kush të nëmi
Bjeshkë e Bardhë emrin kush ta nxiu
Kujt ia zure udhën
E i mbete në fyt
Në det desh të shtyu.

I nëmuri të nëm.

Shën Naumit kush do t’i tregojë

Kur i pashë për herë të parë
Sa fisnikë e të bardhë
Të pavdekshmit e mi
Kokën mbanin lartë
Deri në qiell krifat e gjata
Nuk preknin në tokë
Fluturonin mbi njeri tjetrin
Veç qafën sa s’e thyenin
Dhe prapë ngriheshin
Sikur s’kishte ndodhur gjë
Shën Naumit kush do t’i tregojë i pari
Se erdhëm me një frymë
Të faleshim me të.

Natën pa yje e pa hënë
Kuajt fatkeq u nxinë e ranë
Fryma iu ndal
E këmbët në vend iu prenë
U zbehën e u bënë ujë,
Shkumë u bënë
Sikur t’a ndjenin, sikur më panë
Se u falëm për herë të fundit.

Në fund të ditës
Në mesnatë
Zogu fluturoi si mbret.

Fole një fjalë

(Fehmi Aganit)

Fole një fjalë
Profesor
Fjalë që shëron,
Kurrë s’kemi pasur më pak
Kurrë s’kemi pasur më shumë
Plagë kur çdo unazë lëngon.

(Fragment nga poema Fole një fjalë, 1999)

Ujku qanë

Ujku qanë  natën
Kur rriten sytë
Kur sheh më së miri
Kush është kush
Në pritë.

A ka mbetë njeri
Që nuk e di
Çka vjen pas
Larg nesh
Me prekë kush nuk prekë
Si ujku vatrën e vet
Edhe yjet i ndjekë
Po t’i zë një nga një
Të gjitha i shuan
Të gjitha i djeg.

I pari është ai
Që shuan Yllin e fundit.